Bir Onbaşının Doğu Cephesi Günlüğü

Bir Onbaşının Doğu Cephesi Günlüğü

“Bu satırları karalamak için çamur içinde bir taşa oturdum. Bizim çeşmenin önüyle Emir Dayıgilin kanatlı kadar mesafesi var yok, sekiz on kadar gülle birden düşüyor. Aman Allah, üçer adım aramız var yok. Biri sağıma ikisi soluma, üç gülle düştü. Toprağa gömülüp “çak!” diye kaldırdığı toprakları başımdan aşağı savuruyor. Buradan kaçıyorum. Ara sıra, “cıv cıv!” diye kurşunda geliyor. Şu hatıraları yazarken aklıma, komşuların odada oturdukları geldi. Ya Rabbi, sağ salim kurtulup da şu hatırayı cemaat içinde okumayı nasip edecek misin? İnşallah diyelim de geçelim.”

“15 Kânunuevvel Pazartesi. Erkenden çadırın kapısındaki yalvarma ağlama sesleri arasında dışarı çıktım. On bir asker can çekişiyor. Ah bu soğuk, uğursuz soğuk. Elimizden bir şey gelmiyor. Hepsi de hemşeri.”

Birinci Dünya Savaşı’nın başladığı 1914 yılında Eğin’de ticaretle uğraşan Ali Rıza Efendi, Seferberlik emriyle Sarıkamış Harekâtına katılarak, ağabeyinin orduda sıhhiye müfettişi olması nedeniyle 102. Alay’ın İkinci Taburu’nun, Sıhhiye Bölüğü’nde onbaşı olarak görev yaptı.

3 Ağustos 1914 – 18 Şubat 1915 tarihleri arasında tuttuğu günlüğü, Eğin’den Doğu Cephesi’nin Erzurum kesimine uzanan yürüyüşüyle, kimi zaman Rus sınırının öte yanına dek uzanan cephe savaşlarına dair ilk elden tanıklıklar sunar. Hatıraları cephe gerisindeki gündelik olaylar bakımından da zengin ayrıntılarla örülüdür.

Ali Rıza Efendi’nin yazdığı hatıraları cemaat içinde okuyup okumadığı bilinmez ama, yüz yıl sonra bu kitap ile birlikte, on binlerce hemşehrisi yazdığı bu satırları okuyacaktır.

Anlatılan dedelerimizin trajik hikayesidir. Savaş koşullarının tüm acımasızlığına, yoksullukla, açlıkla, salgın hastalıklarla ve dayanılmaz kış koşullarında hayatta kalabilmek için verilen inanılmaz mücadelelere ilk elden tanıklık edeceksiniz.

 

Erzincan Kitap

Erzincan

0.530 545 24 24

erzincankitap@gmail.com